Wijn wordt op Santorini al duizenden jaren gemaakt. Er zijn zelfs aanwijzingen dat in Akrotiri in de bronstijd al wijn werd geproduceerd. Toch is de wijn van het eiland pas de laatste decennia wereldwijd bekend geworden. De witte assyrtiko geldt als een van de meest bijzondere witte wijnen van Europa. In dit artikel lees je wat Santorini-wijn uniek maakt en welke stijlen je moet proeven.
Een wijngaard op een vulkaan
De bodem van Santorini bestaat uit lagen vulkanische as, puimsteen en lava. Er zit vrijwel geen klei of organisch materiaal in. Die arme, poreuze grond dwingt de wijnstokken diep te wortelen en geeft de wijn een karakteristieke mineraliteit en zoute frisheid.
Een tweede bijzonderheid: de druifluis (phylloxera), die in de negentiende eeuw vrijwel alle Europese wijngaarden verwoestte, heeft Santorini nooit bereikt. Het insect gedijt niet in de vulkanische bodem. Daardoor groeien de wijnstokken hier nog op eigen wortels. Wanneer een plant oud wordt, snoeien de boeren hem terug tot de wortel en laten ze een nieuwe stam opgroeien. Zo zijn er wortelstelsels die eeuwen oud zouden zijn.
De kouloura
Als je door de wijngaarden rijdt, zie je geen rijen druivenranken aan draden, maar lage, ronde mandjes op de grond. Dat is de kouloura: de boeren vlechten de ranken in een cirkel, met de druiven in het midden. Zo zijn ze beschermd tegen de harde wind, het zand en de felle zon. In de droge zomers vangen de bladeren 's nachts het vocht van de zeemist op. Het is arbeidsintensief werk dat vrijwel alleen met de hand gebeurt.
De belangrijkste druiven
- Assyrtiko: de koningsdruif van het eiland, goed voor het grootste deel van de aanplant. Hij behoudt zijn zuren zelfs in de hete zomers en geeft droge, strakke wijnen met citrus, zilt en mineralen.
- Athiri: een zachtere, aromatische witte druif, vaak in blends.
- Aidani: een geurige witte druif met bloemige tonen.
- Mavrotragano: een zeldzame rode druif met stevige tannines en donker fruit.
- Mandilaria: een rode druif met veel kleur, vaak gebruikt in blends en zoete wijnen.
Stijlen om te proeven
Santorini (beschermde oorsprong)
Droge witte wijn van overwegend assyrtiko. De klassieke stijl: fris, zuiver en mineralig. Perfect bij vis, zeevruchten en fava.
Nykteri
De naam verwijst naar de nacht (nykta): traditioneel werden de druiven 's nachts geplukt en verwerkt om de hitte te vermijden. Nykteri rijpt op houten vaten en is voller en rijker dan de klassieke assyrtiko.
Vinsanto
De beroemde zoete wijn van Santorini. De druiven (vooral assyrtiko en aidani) worden na de oogst in de zon gedroogd, waardoor de suikers concentreren. Daarna rijpt de wijn jarenlang op vat. Het resultaat is een donkere, honingzoete wijn met tonen van gedroogd fruit, karamel en koffie, met toch frisse zuren.
Rode wijnen
Steeds meer wijnmakers maken interessante rode wijnen van mavrotragano. Vraag ernaar bij een proeverij.
Waar proef je?
Op Santorini zijn tientallen wijnhuizen, van de grote coöperatie tot kleine familiebedrijven. Sommige hebben een terras aan de caldera, andere een historische kelder of een ondergronds museum. Op onze pagina over wijnproeven op Santorini vind je een selectie met praktische tips.
Wijn en eten
- Assyrtiko: gegrilde vis, octopus, schaaldieren, fava en salades met kappertjes.
- Nykteri: zwaardere visgerechten, gevogelte en kaas.
- Mavrotragano: lamsvlees en stoofschotels.
- Vinsanto: blauwe kaas, noten, chocolade of gewoon als afsluiter.
Meer over de lokale gerechten lees je in de keuken van Santorini.
Wijn mee naar huis
Veel wijnhuizen verkopen flessen en pakken ze stevig in. Binnen de EU mag je wijn voor eigen gebruik in je ruimbagage meenemen. Let op de vloeistofregels in je handbagage.
Proeven als een professional
Kijk eerst naar de kleur van de wijn, ruik daarna aan het glas en neem pas dan een slok. Laat de wijn even in je mond rondgaan en let op de zuren, de zoute mineraliteit en de afdronk. Een goede assyrtiko voelt fris en strak aan, met een lange, licht zilte afdronk. Bij een vinsanto proef je gedroogd fruit, honing en karamel, maar ook frisheid. Vraag gerust om uitleg; wijnmakers en gidsen vertellen graag over hun wijngaarden en jaargangen. Spuug gerust uit als je veel wijnen proeft: dat is bij proeverijen heel normaal.
De wijnoogst
De oogst begint op Santorini vroeg, vaak al in de tweede helft van juli of begin augustus, eerder dan in de meeste Europese wijnregio's. Door de lage opbrengsten en de verspreide percelen gebeurt het plukken vrijwel volledig met de hand. Sommige wijnhuizen laten bezoekers in deze periode meekijken.
Wijn als onderdeel van het eiland
Wijnbouw heeft het landschap van Santorini gevormd. De terrassen, de stenen muurtjes en de canaves, de traditionele wijnkelders die in de rotsen zijn uitgehakt, zie je overal in het binnenland. Door de groei van het toerisme is de oppervlakte aan wijngaarden de afgelopen decennia afgenomen. Door lokale wijn te drinken en wijnhuizen te bezoeken, steun je de boeren die deze traditie levend houden.
Veelgestelde vragen
Wat is assyrtiko?
De belangrijkste witte druif van Santorini, die droge, frisse en mineralige wijnen oplevert.
Wat is vinsanto?
Een zoete wijn van in de zon gedroogde druiven, die jarenlang op vat rijpt. Een specialiteit van Santorini.
Waarom groeien de wijnstokken op Santorini als een mand?
De kouloura-vorm beschermt de druiven tegen wind, zand en felle zon, en helpt vocht uit de nachtelijke mist vast te houden.
Is Santorini-wijn duur?
Door de lage opbrengsten en het handwerk is hij duurder dan veel andere Griekse wijnen, maar de kwaliteit is hoog.
Wanneer is de wijnoogst op Santorini?
Meestal van eind juli tot in augustus, eerder dan in de meeste andere wijnregio's van Europa.
Prijzen, tijden en dienstregelingen zijn indicatief (prijspeil 2026) en kunnen wijzigen; check vooraf de actuele informatie. Deze pagina bevat affiliatelinks, zie onze affiliateverklaring.
